Hrabušice

XIII-wieczny kościół z romańskim portalem

Hrabušice odnajdujemy u stóp północno-zachodniej części Słowackiego Raju. To dobra baza wypadowa w to malownicze miejsce, niedaleko stąd do szlaków na przełom Hornadu. Jest tu też natomiast XIII-wieczny, pierwotnie romański kościół (przebudowany na modłę gotycką w XV wieku).

Zbudowany w formie bardzo charakterystycznej dla regionu (prezbiterium-nawa-wieża; dziś prezbiterium jest klasycznie gotyckie). Na południowej ścianie nawy znajduje się pięknie zachowany i zakonserwowany, acz zamurowany portal uskokowy o pojedynczej parze kolumn z gładkimi kapitelami, przechodzącymi w masywny wałek archiwolty. W tympanonie zachował się przepiękny, barwny fresk. Przedstawia on scenę ukrzyżowania, Chrystusa adoruje Matka Boska i św. Jan oraz inni święci, u stóp samego krzyża znajduje się zaś czaszka (Golgota to wszelako "Wzgórze czaszki").

Na wieży widnieją dwa poziomy biforiów. Górny poziom to klasyczne romańskie okienka przedzielone kolumienką z kapitelem zdobionym guzami. W dolnych biforiach kolumienka rozwija się w maswerki - co nawiązuje już do gotyku. Na wieżę zdołaliśmy wejść (po prostu drzwi były otwarte) - to jednak wyprawa dla niebojących się filigranowych drewnianych schodków, demonicznej konstrukcji uruchamiającej dzwony i ptasiej grypy (gnieżdżą się tam chyba wszystkie gołębie ze Spiszu). Pod okapem dachu wieży widać natomiast zatynkowany fryz arkadkowy.

Do Hrabušic warto wpaść dla samego portalu kościoła. A miłośnicy gotyku znajdą tu również skrzydłowy ołtarz świętych Wawrzyńca i Szczepana, wykonany w XVI w. w pracowni słynnego Mistrza Pawła z Lewoczy - kolegi Wita Stwosza, zresztą - naszym skromnym zdaniem - zdolniejszego. A potem koniecznie na szlaki Słowackiego Raju!