Spišsky Hrad

Romański pałac i donżon z XIII w.

Wystarczy z Popradu kierować się na Prešov. Kilkanaście kilometrów za Levočą zobaczymy niezwykły widok. Nad sennym miasteczkiem Spišské Podhradie góruje monumentalne zamczysko - najrozleglejsze w tej części Europy. Ruiny rozciągają się na 4 hektarach wzgórza o wysokości 600 m. npm. Mieszkali tu już Celtowie. Pierwsze wzmianki o zamku pojawiają się w XII w. Ponoć podczas najazdu tatarskiego w 1241 r. tu właśnie chronili się mieszkańcy Spiszu.

Rekonstrukcja romańskiej wieży mieszkalnej (© A. Filau, muzeum Spišski Hrad)

Zamek spiski to przekrój historii architektury od XII do XVII wieku. Interesujące nas, a więc pochodzące z czasów romańskich zabytki, odnajdujemy na górnym zamku. To przede wszystkim ogromny, zawieszony nad przepaścią pałac. Ruiny noszą ślady wielu późniejszych przebudów, co doskonale widać po ilości i różnorodności okien. Są wśród nich też dwa biforia, jedno proste, drugie z kolumienką o kapitelu zdobionym guzłami, podobnie jak w pobliskiej Spišskiej Kapitule. Kolejnym zabytkiem z czasów romańskich na górnym zamku jest tzw. donżon czyli wieża mieszkalno-obronna, o okrągłej podstawie i lekko zwężającym się ku górze kształcie. W ramach zwiedzania można wspiąć się na sam szczyt - widok niezapomniany. Tym bardziej, że wrażenie robią już same schody umieszczone w grubości muru. Z XIII wieku pochodzą także fortyfikacje górnego zamku. Dodajmy jeszcze, że pierwszy donżon na Spiskim Zamku znajdował się niżej - zarys jego przyziemia można oglądać na podzamczu. Było to w czasach, gdy cały zamek składał się w zasadzie z tej wieży mieszkalnej (zobacz rycina obok).

Bardzo przyjemne wrażenie robi to, jak zamek został zagospodarowany. Wzniesiono tu repliki średniowiecznej zabudowy drewnianej, która w sezonie służy za stragany, przy których można nawet postrzelać z łuku. Idealne miejsce do przyjazdu z dziećmi, a i dorośli miłośnicy architektury na pewno nie będą się nudzić. Zwłaszcza, że w pobliżu jest Spišská Kapitula oraz Żehra. Wszystkie te zabytki wraz z zamkiem, figurują wspólnie na liście Dziedzictwa Światowego UNESCO.

Warto zobaczyć też: www.slovakheritage.org