Sulejów

Opactwo cystersów p.w. NMP i św. Tomasza Kantauryjskiego

Na Ziemi Łódzkiej odnaleźć można wiele bezcennych zabytków - obok Inowłodzu również Sulejów, gdzie podziwiać możemy najlepiej zachowany kościół cysterski w Polsce.

Opactwo zostało ufundowane w 1176 roku przez Kazimierza Sprawiedliwego. W 1259 roku zostało spalone przez Mongołów, a 1 1431 roku - przez tatarów. Kościół płonął jeszcze kilka razy w historii, a swój prawie nietknięty kształt zawdzięcza licznym pracom konserwatorskim.

Kościół klasztorny zachowuje cysterski układ, który zachował się tutaj w niezmienionym kształcie. Jedyne istotniejsze zmiany na zewnątrz kościoła to barokowe szczyty i nowa sygnaturka. Poza tym obserwować tu można dobrze zachowany fryz ząbkowy, lizeny oraz przepiękny uskokowy portal z bogatą dekoracją rzeźbiarską. Mniejszy portal boczny (zachował się jeden z dwóch) również zachowały interesującą dekorację rzeźbiarską. Ponad portalami znajduje się rozeta z maswerskiem.

Kościół zachował pierwotny układ przestrzenny - jest typową bazyliką cysterską z transeptem i dwoma kaplicami bocznymi otwartymi do wschodniej ściany transeptu, przekrytą sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Żebra sklepienne spływają na masywne służki o dekorowanych kapitelach. Obserwować tu też można bogato dekorowane zworniki sklepień. Zachowały się wszystkie rozglifione okienka.

Chociaż kościół zachował pierwotny układ przestrzenny, to straszy tutaj barokowy wystrój w najgorszym z możliwych do wyobrażenia stylu... Tak więc do romańskich filarów doklejono barokowe ołtarze boczne w kolorach złota i seledynu, gdzie spod warstw złotej farby wygląda popękane drewno. Wyjątkowo złe wrażenie sprawiają utrzymane w podobnej kolorystyce stalle - o kilka numerów za duże do tego kościoła, stojące w nawie głównej, bo do prezbiterium i tak by się nie zmieściły. Z barkowego wystroju mamy tu również ołtarz główny i konfesjonały. Nagromadzenie (a raczej stłoczenie) tylu barokowych elementów (a więc złoceń, aniołków i udawanego marmuru) sprawia przytłaczające wrażenie.

Z zabudowań klasztornych zachował się jedynie przylegający do kościoła fragment skrzydła wschodniego, kryjący zakrystię i kapitularz. Klasztor budowany był z cegły w układzie wendyjskim. Klasztor był przebudowywany w okresie gotyku, co można doskonale rozpoznać. Kapitularz jest sklepionym krzyżowo-żebrowo (sklepienie oparte jest na jednym filarze) pomieszczeniem. Od krużganków oddzielają pomieszczenie kapitularza biforia, wykończone trójlistnie. Kapitularz był wielokrotnie przebudowywany i rekonstruowany, tak że nie wiadomo dokładnie, co tu jest romańskie, co gotyckie, a co odtworzone. Obecnie znajduje się tu muzeum-lapidarium.

Opactwo w Sulejowie położone jest malowniczo i jest cudownym miejscem na spacery. Ruiny zabudowań klasztornych, murów opasujących opactwo oraz - w upalne dni - jedyna w swoim rodzaju atmosfera sprawia, że można przez chwilę poczuć się jak na południu Francji, albo jeszcze dalej - we wczesnochrzescijańskiej Syrii.

Ale to nie wszystko - Sulejów jest godny polecenia również ze względu na życie kulturalne, które się tu toczy. Organizowane są koncerty - wieczory organowe (gdyż świeżo wyremontowane sulejowskie organy są instrumentem wysokiej klasy), koncerty muzyki dawnej. Opactwo żyje i to się ceni!

Gorąco polecamy okolice Sulejowa do spędzenia tam urlopu - przetestowaliśmy, więc wiemy! ;)